Jak przygotować plik do druku offsetowego — 12 błędów, które kosztują czas i pieniądze

Dział prepress to pierwsze miejsce, w którym plik graficzny spotyka się z rzeczywistością produkcyjną. Z naszego doświadczenia wynika, że ponad 60% plików trafiających do drukarni wymaga poprawek przed naświetleniem płyt. Każda taka poprawka to dodatkowy czas, a często też dodatkowy koszt. Poniżej omawiamy najczęstsze błędy i wyjaśniamy, jak ich unikać.

Spadki, marginesy i format netto

Spad (bleed) to nadmiarowy fragment grafiki wykraczający poza linię cięcia. Standard to 3 mm z każdej strony — przy formacie A4 plik powinien mieć wymiary 216 × 303 mm, a nie 210 × 297 mm. Brak spadów oznacza ryzyko białych pasków na krawędziach po obcięciu arkusza. Równie ważny jest margines bezpieczeństwa — minimum 5 mm od linii cięcia do tekstu i kluczowych elementów graficznych. W przypadku opraw klejonych margines wewnętrzny powinien wynosić co najmniej 10-12 mm, bo część strony znika w grzbiecie.

Przestrzeń kolorów i profil ICC

Pliki do druku offsetowego muszą być w przestrzeni CMYK — najczęściej z profilem ISO Coated v2 (Fogra39) dla papierów powlekanych lub PSO Uncoated (Fogra47) dla offsetowych. Pozostawienie grafiki w RGB to gwarancja przesunięcia kolorów, szczególnie w zakresie niebieskich i zielonych tonów, które w CMYK mają węższy gamut. Czarny tekst powinien być ustawiony jako 100% K (C0 M0 Y0 K100), a nie jako rich black (np. C60 M40 Y40 K100) — ten ostatni stosujemy wyłącznie do dużych powierzchni tła, gdzie jednokanałowa czerń wyglądałaby płasko i nierównomiernie. Całkowite pokrycie farbą (TAC — Total Area Coverage) nie powinno przekraczać 300% dla papierów powlekanych i 260% dla niepowlekanych.

Rozdzielczość, fonty i overprint

Minimalna rozdzielczość dla druku offsetowego to 300 dpi w skali 1:1. Zdjęcia w 72 dpi pobrane z internetu rozpadają się na rastrowaniu — piksele stają się widoczne gołym okiem. Wszystkie fonty muszą być osadzone w pliku lub zamienione na krzywe. Brak osadzenia skutkuje podmianą czcionki na domyślną, co potrafi zrujnować cały projekt. Warto też sprawdzić ustawienia overprint — czarny tekst powinien mieć włączony overprint, żeby nie generował wycinki (knockout) w kolorach pod spodem. Biały tekst z nadrukiem to z kolei klasyczny błąd, który sprawia, że tekst po prostu znika.

Format pliku i preflight

Standardem produkcyjnym jest PDF/X-1a:2001 lub PDF/X-4 — ten pierwszy nie obsługuje przezroczystości (wszystko jest spłaszczone), drugi pozwala na warstwy i ICC. Przed eksportem warto przepuścić plik przez preflight w Adobe Acrobat lub PitStop, sprawdzając: spadki, rozdzielczość obrazów, osadzenie fontów, profil kolorów, overprint, hairline (linie poniżej 0,25 pt mogą nie wydrukować się wcale) oraz TrimBox i BleedBox. Poprawnie przygotowany PDF z właściwymi boxami pozwala operatorowi CTP precyzyjnie ustawić arkusz bez zgadywania, gdzie kończy się spad, a zaczyna format netto.

Wykrojniki i uszlachetnienia

Przy zleceniach z wykrojnikiem — opakowania, teczki, ekspozytory — linie cięcia, bigowania i perforacji powinny znajdować się na osobnej warstwie w kolorze dodatkowym (spot color), a nie w CMYK. Spad pod wykrojnik to minimum 3 mm, ale przy skomplikowanych kształtach warto dać 5 mm. Jeśli projekt zawiera lakier UV wybiórczy lub tłoczenie, te elementy również trafiają na osobne warstwy z opisanymi kolorami spotowymi. Pamiętajmy, że lakier UV spot powinien mieć overprint, żeby nie wycinał grafiki pod spodem. Dobrze przygotowany plik to plik, który przechodzi preflight bez ostrzeżeń i nie wymaga żadnej interwencji operatora.