Co to jest CTP i dlaczego wyeliminowało naświetlanie klisz?
Technologia Computer-to-Plate zrewolucjonizowała prepress w drugiej połowie lat 90. Przed jej pojawieniem się droga od pliku graficznego do maszyny drukującej wyglądała zupełnie inaczej — i była znacznie dłuższa. Dziś CTP to absolutny standard w każdej profesjonalnej drukarni offsetowej, w tym w naszej.
Od klisz filmowych do bezpośredniego naświetlania
W klasycznym procesie plik RIPowany (Raster Image Processor) był naświetlany na film fotograficzny — osobny film dla każdej separacji CMYK. Filmy trafiały na ramę kopiową, gdzie w procesie fotochemicznym obraz był przenoszony na presensybilizowaną płytę aluminiową. Każdy etap wprowadzał potencjalne błędy: kurz na filmie, niedokładne pasowanie separacji, nierównomierny naświt. Proces wymagał też chemii — wywoływaczy, utrwalaczy i dużych ilości wody. CTP wyeliminowało film całkowicie. Plik z RIPa trafia bezpośrednio na naświetlarkę płyt, która laserem zapisuje obraz punkt po punkcie na warstwie światłoczułej płyty offsetowej. Efekt: mniej etapów, mniej chemii, wyższa precyzja.
Rodzaje płyt i technologii naświetlania
Na rynku dominują dwa typy płyt CTP. Płyty termiczne (np. Kodak Sonora, Agfa Azura) naświetlane są laserem podczerwonym o długości fali 830 nm. Ich zaletą jest stabilność — nie reagują na światło dzienne, więc można je obsługiwać w normalnym oświetleniu. Najnowsze generacje płyt termicznych (processless/chemistry-free) nie wymagają wywoływania w procesorze — warstwa niezapisana usuwa się na maszynie drukującej podczas pierwszych odbitek, co eliminuje chemię całkowicie. Drugi typ to płyty fioletowe (violet), naświetlane laserem 405 nm. Są tańsze od termicznych, ale wymagają obsługi w przyciemnionym pomieszczeniu i klasycznego wywoływania chemicznego. Rozdzielczość współczesnych naświetlarek CTP sięga 2400-2540 dpi, co przy rastrze AM 175 lpi daje fotograficzną jakość odwzorowania detali.
Workflow: od pliku do maszyny
Współczesny workflow CTP wygląda następująco: plik PDF/X trafia do systemu prepress (np. Kodak Prinergy, Agfa Apogee), gdzie jest RIPowany — zamieniony na bitmapę rastrową. System automatycznie montuje strony na arkuszu drukarskim, dodaje paski kontrolne densytometryczne, krzyże pasowania i klinowe pola kontroli naświtu. Tak przygotowany arkusz jest naświetlany na płycie CTP, która po wywołaniu (lub bez niego, w przypadku płyt processless) trafia bezpośrednio na cylinder formowy maszyny offsetowej. Od momentu zatwierdzenia pliku do pierwszego odbitki próbnej mija od 15 do 30 minut — w epoce klisz filmowych ten sam proces zajmował kilka godzin.
Wpływ na jakość i ekologię
CTP podniosło jakość druku offsetowego na poziom nieosiągalny w erze filmów. Brak etapu pośredniego oznacza ostrzejsze punkty rastrowe, lepsze pasowanie kolorów (tolerancja ±0,01 mm zamiast ±0,05 mm) i powtarzalność między nakładami. Równie istotny jest aspekt ekologiczny — eliminacja filmów fotograficznych, chemii wywołującej i wody procesowej to redukcja odpadów o kilkadziesiąt procent. Płyty aluminiowe po druku są w 100% recyklingowane. Dla drukarni to też oszczędność miejsca: zniknęły ciemnie, ramy kopiowe i magazyny filmów, a w ich miejsce stanęła jedna naświetlarka wielkości dużej szafy.